Gündelik şeylerde vadi
Yamaca göre kurulmuş bir ev. Bir aletin adı. Bir buluşmada herkesin bildiği bir ezgi. İnsanların kullandığı, yaptığı ve hatırladığı şeylerden başlayınca kültür daha görünür oluyor.
Yamaca ait evler
Geleneksel Şavşat evleri iyi bir başlangıç. Doğanay ve Orhan yapılarını, planlarını ve eklentilerini anlatır; Ube/Oba’dan bir ev planı da verir. Şavşeti kitabında Ube’den başka bir ayrıntı var: eve su getirmek için içi oyulup birbirine eklenmiş ahşap kütükler. Bu, ahşabı ve araziyi tanımanın, bir evi işler hâle getirmenin bilgisi. [1, s. 103; 2]
Mutfaktan başlayalım
Ağız sözlüğü, yiyecekleri arşive açılan bir yol yapıyor. ბექმეზი (bekmezi), pekmez; ბიში (bishi), yağda pişirilen hamur işi; მალახთო (malakhto), otlarla ve baharatlarla hazırlanan bir fasulye yemeği. Yayımlanan malakhto örneğinde soğan, biber ve reyhan anılır. Bunlar kaydedilmiş anlatımlar; her evin uygulaması gereken tek bir tarif değil. İleride yerel tarifler ve fotoğraflar sözcüklerin yanında yer alabilir. [1, s. 572–573, 590]
Manzaranın arkasındaki emek
Meyve bahçeleri, tarlalar, ahşap ve su etnografik malzemede sık sık karşımıza çıkar. 2011 araştırması meyve çeşitleri ve tarım işleri için zengin bir söz varlığı kaydeder. Yer adları da kaynakları, ekili arazileri ve mahalleleri hatırlar. Böylece güzel bir manzaraya başka türlü bakabiliriz: yılların emeğiyle, bilgisiyle ve kararlarıyla biçimlenmiş bir yer olarak. [1, s. 103, 115–120, 314]
İnsanlar bir araya gelince
Şarkılar, danslar ve atasözleri birlikte yaşamanın içindedir. 2025 müzik ve dans çalışması, Ube dâhil köylerde kaydedilen icraları ve akordeon eşliğini belgeler. Şavşeti kitabı atasözleri ve başka sözlü ürünleri anlatıcı adları ve kayıt tarihleriyle korur. Bu bağlamı saklamak, değişmez bir “gelenek” anlatmak yerine belirli kişiler ve icralarla karşılaşmamızı sağlar. Şarkı koleksiyonunda sözlere, çevirilere ve kayıtlara yer açacağız. [1, s. 507–508; 3, s. 174–178]
Büyümeye açık bir arşiv
Toplanacak daha çok şey var: araçlar ve adları, aile fotoğrafları, çalışma hayatına, yemeklere ve kutlamalara dair hatıralar, belirli yerlere bağlı hikâyeler. Kendi fotoğraflarınız ve saha çalışmalarınız, bir kitabın tek başına sağlayamayacağı ayrıntıları getirebilir. Bu sayfa yayımlanmış malzemeyle başlıyor; proje büyüdükçe yerel seslere de yer açıyor.
Kaynaklar ve okumalar
- Mamia Paghava et al., Shavsheti (2011), editor’s introduction pp. 5–6; linguistic chapters pp. 225–227; ethnographic sections pp. 103, 115–120; glossary pp. 569–593 and narrator notes pp. 507–508.
- Hayati Doğanay & Fatih Orhan, Şavşat’ta Geleneksel Köy Meskenleri ve Başlıca Sorunları (2014), especially Figure 3.
- Giorgi Kraveishvili et al., Musical and Choreographic Folklore, vol. 1 (2025), pp. 174–178.
Yaşayan bir arşiv. Süren bir sohbet.
İmerhev’i dil, yerler, şarkılar ve ortak anılar üzerinden belgelemek.
Hazırlayan: Ömer Faruk Bülbül · Kaynaklar ve fotoğraf bilgileri